“Ya Benimsin Ya Toprağın” Apollo ve Daphne Efsanesi

ya benimsin ya topragin apollo ve daphne efsanesi 61909451bc456 - “Ya Benimsin Ya Toprağın” Apollo ve Daphne Efsanesi

Mevzumuz; Orta Çağ atmosferinin hala soluklarınıza işlediği büyüleyici Roma’da, Galleria Borghese adlı bir sanat galerisinde sergilenen, Gian Lorenzo Berinini’nin gene “bu adam bunu iyi mi yapmış yav” sorularıyla inceleyeceğiniz görkemli eseri: Apollo ve DaphneEğer olayın öyküsünü bilmeden görme şansına erişirseniz, Apollo mu kızı ağaca dönüştürüyor, kız ağaca dönüşürken son anda kurtarmaya mı çalışıyor yoksa kendi isteğiyle mi ağaca dönüşmek suretiyle benzer biçimde aklınızda bir sürü sual birikmesi ihtimaller içinde. Bu sebeple ilk olarak Apollo ve Daphne’nin mitolojideki öyküsüne değinmek gerekir.Apollo… Olympos’nun yakışıklı, esmer, uzun boylu (aklınızda Lucifer’ı canlandıran Tom Ellis canlanabilir) , merhametli, kuvvetli ve bir oldukça alanda kabiliyet sahibi tanrısı. Işık tanrısı olarak adlandırılsa da oldukça sayıda söylencede müzik tanrısı olmasının da altı çizilir. Olympos tanrıları onun müzik kabiliyetine adeta hayrandırlar.Bu popüler tanrı bigün gökyüzünde bir uçtan bir uca dolaşırken devasa bir piton yılanıyla karşılaşır. Okçulukta da bir fazlaca yetenekli olan Apollo onu derhal oracıkta öldürür sadece vicdanı bu durumdan oldukça rahatsız olur. Tanrısallığının lekelendiğini fikriyle, yeryüzüne inip 7 yıl süresince orada bi kralın çobanlığını hayata geçirmeye karar vererek, bu vicdan yükünü hafifleteceğini düşünür.Apollo bigün elinde lir’i dağ tepe dolaşırken, elinde oku ve yayıyla dolaşan aşk tanrısı olarak malum çocuk tanrı Eros ile karşılaşır. Ona “Eyy Eros senin eline bu harp aletleri asla yakışıyor mu? Sen istersen onları bana ver. Hem bilirsin ben attığım her hedefi anında vururum” diyerek Eros’u küçümser ve onu bir fazlaca kızdırır. Eros da durur mu yapıştırır cevabı “Eyy Apollo sen kimsin ya? Sen benim işimi niçin küçümsersin? Sen normal olarak attığın her okla hedefi vurabilirsin fakat unutma benim oklarım seni bile vurabilir.”  Eros bu sözleri söyleyip Apollo’nun yanından ayrılırken içinden kendisini küçümsemesinin bedelini ödeteceğine dair ant içer.Dere tanrısı Peneus’un güzeller güzeli su perisi kızı Daphne bigün, güzel uzun saçlarını savurup dağ bayır dolaşıp koştururken, Apollo onu görür ve güzelliği onu cezbeder. Daphne, tıpkı Apollo’nun kız kardeşi tanrıça Artemis benzer biçimde bekaret yemini etmiş bir genç kızdır. Apollo onu büyülenmiş bir halde izlerken onları izleyen bir şahıs daha vardır. İntikam yemini etmiş Eros!Aşk tanrısı Eros, derhal aşk okunu çıkarır ve Apollo’yu vurarak Apollo’yu Daphne’ye oracıkta deliler benzer biçimde aşık eder. Fakat Eros’un işi daha bitmemiştir. Aşktan soğutan tahta okunu çıkarıp, onu da Daphne’nin yüreğine saplar. Böylece aslına bakarsan bekaret yemini etmiş Daphne’nin kalbi yeryüzündeki tüm aşklara karşı mühürlenmiş olur.Apollo, günlerce hayranlıkla Daphne’yi izler ta ki artık seyretmek kendisine yetmeyinceye kadar… Ona dokunmak en büyük isteği olur ve bir karar verir artık onun karşısına çıkacaktır.Daphne ansızın karşısında görmüş olduğu bu aşk dolu tanrıdan oldukça korkar ve nefes soluğa bir kovalamaca adım atar. Daphne nefret okunun etkisiyle kaçmaya çalışırken, Apollo aşk okunun verdiği motivasyonla adeta “ya benimsin ya toprağın” diyerek kovalamaya devam eder. Artık kaçmaktan yorulan Daphne ise maalesef toprağı seçerek tanrılara yalvarır. (Bazı söylencelerde toprak ana Gaia’ya, bazı söylencelerde ise babasına) “Ey toprak ana, beni ört, beni sakla, beni koru…” Bu içten yalvarışıyla Daphne’nin vücudu yavaş yavaş ağırlaşmaya, bedeni kabuk bağlamaya, saçları ise yapraklara dönüşmeye adım atar. Tam o sırada artık oldukça geç olsa da Apollo, Daphne’ye yetişir ve Bernini işte tam da bu sahneyi ölümsüzleştirir.Hikayenin devamında, sevilmiş olduğu kızın defne ağacına dönüşmesinin peşinden hüngür hüngür ağlayan Apollo “Mademki benim karım olamadın benim ‘onur ağacım’ olacaksın. Bundan sonrasında ben ve tüm kahramanlar senin ağacının dallarıyla süsleyecek kendilerini. Kokulu saçlarından olan bu ağacın yaprakları yaz-kış yeşil duracak ve ben onları taç yapacağım başıma” der. Ikimiz de böylece Roma hükümdarlarının defne yapraklı taçlarının nereden geldiğini anlamış oluruz…Apollo ve Daphne hikayesinin temsil etmiş olduğu durumlardan söz edilir. Şimdi gelelim onlara… Birincisi,İffet (Daphne) ve kösnü (Apollo) arasındaki bir harp olarak olarak yorumlanmıştır. Bir diğeri ise Ersnt Cassirer-Dil ve Mit kitabında geçmektedir. Eski Sanskritçe’de Daphne “Ahana” anlamına gelir. “Ahana” ise Sanskritçe’de “tan kızıllığı” anlama gelir. Kendisini kovalayan Apollo ise gene Sanskritçe’de “parlaklık” anlamına gelmektedir. Bu da bizlere mitolojideki bu öykünün her gün yaşanılan bir olayın tasviri bulunduğunu anlatır. Güneşin, tan kızıllığını kovalaması…Bernini “Apollo ve Daphne” adlı barok tarzında yapmış olduğu eserine 24 yaşlarında adım atar ve 3 yılda tamamlar. Çevresinde dolanarak çözümlenebilen 360 aşama bir eserdir. Bu yüzden sergilendiği Galleria Borghese adlı galeride ilkin duvara yakın konumlandırılmış olsa da ondan sonra odanın orta yerine yerleştirilmiş, bu sayede çevresinde dönerek eserin anlamlandırılmasına olanak sağlanmıştır.Kaynaklar:Sanatın Öyküsü – GombrichMitoloji 101- Kathleen SearsDil ve Mit – Ersnt CassirerJohn William Waterhouse-Apollo ve DaphneGian Lorenzo Berinini-Apollo ve Daphne (Galleria Borghese)

https://bilgi-bilgi.com

I am a web developer who is working as a freelancer. I am living in Saigon, a crowded city of Vietnam. I am promoting for https://bilgi-bilgi.com/

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir